W przedstawionym przez Centrum Stosowanych Badań Politycznych (CAP) ,,Planie B" zbliżające się referenda określane są jako ,,materiał wybuchowy", mogący rozsadzić europejską konstytucję.¹⁾ Ponieważ badania opinii publicznej w Wielkiej Brytanii prognozują obecnie wyraźne ,,nie" dla konstytucji, poza tym ,,także we Francji nie wyklucza się negatywnego wotum w zaplanowanym na 29 maja 2005 roku referendum", opracowanie CAP przedstawia scenariusze alternatywne.

Na Polskę oraz Czechy, gdzie nawet poparcie parlamentarnej większości dla konstytucji nie może być uznawane za pewne, ,,mógłby zostać wywarty wpływ (...) poprzez wcześniejsze pozytywne rozstrzygnięcie w innych krajach". Temu stanowisku odpowiadają zaplanowane na dość odległe terminy referenda - w Czechach na czerwiec 2006, zaś w Polsce najwcześniej jesienią 2005. Także w Wielkiej Brytanii ,,opóźnianie referendum tak długo jak to możliwe" miałoby być ,,elementem świadomej taktyki", czytamy w innym opracowaniu z otoczenia MSZ-u.²⁾ Jako dodatkowe możliwości rozpatrywane są konkretne ingerencje w prawa wyborcze sąsiadów Niemiec. W Polsce można by np. znieść wymóg 50-procentowej frekwencji, niezbędnej, by referendum było ważne. Dzięki temu wyniki referendum nie przyniosłyby żadnych niepożądanych skutków, podobnie jak było przy wyborach do Parlamentu Europejskiego, gdy frekwencja w Polsce wyniosła 20,8% oraz w przypadku referendum konstytucyjnego w Hiszpanii, w którym udział wzięło 42% uprawnionych.³⁾

Jako inną możliwość rozpatruje się powtórzenie referendum, gdyby przyniosło ono negatywny wynik. Poprzedzać by to mogły ,,środki 'marketingu politycznego"', piszą berlińscy autorzy, zalecając wówczas zastosowanie skoordynowanych działań ,,wszystkich szefów rządów państw, które już ratyfikowały konstytucję". W kraju, który odrzuciłby konstytucję, mieliby oni działać na rzecz zmiany decyzji.⁴⁾ Niemieccy planiści są świadomi faktu, że tego typu środki musiałyby przekształcić referendum w manipulowane przedsięwzięcie reklamowe. Biorą oni pod uwagę, że ,,marketing polityczny (...) mógłby zostać odebrany przez obywateli jako afront w stosunku do ich woli i mógłby prowadzić do utraty głosów przez partię rządzącą w kolejnych wyborach".

Tzw. ,,Plan B" zaleca w stosunku do tych upartych społeczeństw, które ponownie odrzuciły konstytucję europejską, ,,wywarcie tak silnego nacisku", by rządy tych krajów poczuły się zmuszone do wystąpienia z EU - ,,pomimo tego, że brakuje ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych". Chociaż w takiej sytuacji upadłyby plany stworzenia wspólnej konstytucji, pozostałe kraje mogłyby mimo wszystko dalej wspólnie działać i zacieśniać więzi - w razie potrzeby ,,tylnymi drzwiami procedur", które dopuszczają częściowe wdrożenie konstytucji. Poza tym dałoby się stworzyć wśród krajów popierających wspólną konstytucję obszar ścisłej współpracy niezależnie od konstytucji, na przykład na obszarze polityki obronnej - czytamy w opracowaniu na temat ,,Planu B". Berlińscy planiści nie mają wątpliwości, kto miałby należeć do tej pozostałej grupy państw gotowych do zbrojeń: Niemcy, które przejmują kierownictwo w ,,Europie dwóch prędkości" (w miarę możliwości wspólnie z Francją). Poza tym koncepcja Europy ,,twardego rdzenia" musi być brana pod uwagę jako ,,istotna opcja" niemieckiej polityki zagranicznej, podsumowują twórcy ,,Planu B".

1) Bettina Thalmaier: Optionen für einen Plan B im Falle des Scheiterns der Ratifikation des Verfassungsvertrages. CAP Working Paper, März 2005
2) Andreas Maurer et al.: Ratifikationsverfahren zum EU-Verfassungsvertrag. Stiftung Wissenschaft und Politik, März 2005
3) Kurt Klotzle: Constitutional Referendum in Poland: Can the Popular Will Overcome Party Power Struggles? CAP News 14.03.2005
4) Bettina Thalmaier: Optionen für einen Plan B im Falle des Scheiterns der Ratifikation des Verfassungsvertrages. CAP Working Paper, März 2005